Reforma26 w klasach I–III – co naprawdę zmienia się od roku szkolnego 2026/2027? Pobierz darmowy poradnik
Reforma26 wchodzi do klas I–III. Co to oznacza dla nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej? Jak planować zajęcia? Czy pojawiają się nowe „przedmioty”? Jak podejść do projektów, doświadczeń edukacyjnych, oceniania, WF-u i pracy z rodzicami?
Pytań jest wiele, a początek roku szkolnego zdecydowanie nie jest najlepszym momentem na przekopywanie się przez dziesiątki stron dokumentów.
Dlatego przygotowałam dla Was bezpłatny praktyczny poradnik „Reforma26 w klasach I–III” na rok szkolny 2026/2027.
To materiał napisany przede wszystkim z myślą o nauczycielu, który chce wiedzieć:
Co właściwie mam zrobić z tą nową podstawą w swojej klasie?
I właśnie na to pytanie próbuję w nim odpowiedzieć.
Reforma26 w klasach I–III – o co właściwie chodzi?
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy sposobu myślenia o edukacji.
Nie chodzi już wyłącznie o przekazanie określonej liczby wiadomości i „zrealizowanie stron” w podręczniku. Punkt ciężkości przesuwa się w stronę rozumienia, działania, współpracy, samodzielności i wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce.
Najprościej?
Mniej:
„Posłuchaj, zapamiętaj i odtwórz”.
Więcej:
„Zapytaj, sprawdź, spróbuj, porozmawiaj, popraw i wyciągnij wnioski”.
Dziecko ma być bardziej aktywnym uczestnikiem procesu uczenia się, a nauczyciel – nie tylko osobą przekazującą wiedzę, ale także organizatorem sytuacji edukacyjnych, w których uczniowie mogą odkrywać, badać, sprawdzać i podejmować decyzje.
Czy w klasach I–III pojawiają się nowe przedmioty?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań.
Nie przenosimy do edukacji wczesnoszkolnej systemu przedmiotowego znanego z klas IV–VIII.
W klasach I–III nadal mamy kształcenie zintegrowane, ale nowa podstawa wyróżnia 8 zintegrowanych edukacji.
Są to:
- edukacja językowa,
- edukacja matematyczna,
- edukacja przyrodnicza,
- edukacja społeczna,
- edukacja artystyczna,
- edukacja techniczna i informatyczna,
- wychowanie fizyczne,
- etyka.
Ważne jest również nowe spojrzenie na niektóre znane nam obszary. Muzyka i plastyka zostały ujęte wspólnie jako edukacja artystyczna, technika i informatyka tworzą edukację techniczną i informatyczną, natomiast język obcy znajduje się w obszarze edukacji językowej.
Mniej teorii, więcej praktycznego używania wiedzy
To jeden z kierunków, który bardzo wyraźnie przewija się przez nową podstawę.
Uczeń nie powinien wyłącznie wiedzieć.
Powinien również potrafić wykorzystać wiedzę.
Dlatego podczas zajęć coraz większe znaczenie mają:
- doświadczenia,
- obserwacje,
- eksperymentowanie,
- rozwiązywanie problemów,
- praca w parach i zespołach,
- działania projektowe,
- wyjścia poza salę,
- sytuacje zaczerpnięte z codziennego życia.
W matematyce oznacza to między innymi korzystanie z konkretów, poszukiwanie różnych strategii rozwiązania i rozmowę o sposobie myślenia.
W edukacji przyrodniczej – więcej bezpośredniego kontaktu z otoczeniem, obserwowania, badania, stawiania hipotez i ich sprawdzania.
Reforma26 a czytanie – ważna konkretna informacja
W nowej podstawie mocno podkreślone zostaje nie tylko techniczne opanowanie czytania, ale przede wszystkim rozumienie tekstu, motywacja do czytania oraz kontakt z literaturą.
W ciągu roku szkolnego uczniowie powinni przeczytać w całości nie mniej niż 4 pozycje książkowe. Dobór lektur należy do nauczyciela, z uwzględnieniem potrzeb, możliwości i zainteresowań dzieci. Uczniowie powinni mieć również możliwość proponowania własnych tytułów.
To ważna zmiana także z punktu widzenia planowania pracy na cały rok.
Projekty i doświadczenia edukacyjne – tego nie warto zostawiać na koniec roku
Jednym z powodów powstania mojego poradnika była potrzeba uporządkowania właśnie tego obszaru.
W nowej podstawie pojawiają się bowiem konkretne doświadczenia edukacyjne, które należy zaplanować z odpowiednią częstotliwością, a także projekty realizowane w całym etapie klas I–III.
Przykładowo przewidziane zostały działania związane z:
- grami rozwijającymi myślenie logiczne i strategiczne,
- wyborem i prezentowaniem książek,
- wykorzystaniem języka obcego w działaniu grupowym,
- wydarzeniami kulturalnymi,
- działaniami artystycznymi,
- prowadzeniem uprawy roślin.
W całym etapie I–III uczniowie mają również realizować projekty dotyczące m.in.:
- przedsiębiorczości,
- społeczności lokalnej i regionalnej,
- ekologii i klimatu,
- zagospodarowania przestrzeni,
- prostych maszyn,
- modelowania,
- programowania,
- problemów społecznych,
- zdrowia.
I tutaj ważna wiadomość:
projekt nie musi oznaczać ogromnego, miesięcznego przedsięwzięcia.
Jedno dobrze przemyślane działanie może łączyć kilka obszarów.
Kluczowe jest jednak to, aby nauczyciel spojrzał na cały trzyletni etap i świadomie rozłożył wymagane działania.
WF to nie tylko wydzielona lekcja
Nowa podstawa mocno podkreśla również znaczenie codziennego ruchu.
Ruch powinien być naturalnym elementem edukacji zintegrowanej, a krótkie aktywności ruchowe mogą pojawiać się także pomiędzy innymi zajęciami.
W podstawie uwzględniono również testy sprawnościowe przeprowadzane w okresie od lutego do kwietnia. Wskazane zostały m.in. bieg wahadłowy 10 × 5 m, 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy, podpór na przedramionach oraz skok w dal z miejsca. Ich celem ma być diagnoza i planowanie rozwoju sprawności, a nie ocenianie ucznia.
A co z ocenianiem?
To kolejny obszar, który może budzić wiele pytań.
W poradniku MEN/ORE ocenianie przedstawiane jest przede wszystkim jako narzędzie wspierające proces uczenia się.
Duże znaczenie mają:
- obserwacja rozwoju dziecka,
- konkretna informacja zwrotna,
- samoocena,
- portfolio,
- pokazywanie postępu w czasie.
Dobra informacja zwrotna powinna pomóc uczniowi odpowiedzieć na trzy podstawowe pytania:
Co zrobiłem dobrze?
Nad czym powinienem jeszcze popracować?
Co mogę zrobić dalej?
Jednocześnie trzeba pamiętać, że zalecenia metodyczne nie zastępują szkolnych zasad oceniania określonych w dokumentacji placówki.
Rodzice również powinni wiedzieć, dlaczego szkoła pracuje inaczej
Wyobraźmy sobie sytuację.
Dziecko wraca ze szkoły, a rodzic pyta:
„Dlaczego tak mało macie zapisane w zeszycie?”
„Dlaczego znowu byliście na dworze?”
„Dlaczego moje dziecko nadal liczy na klockach?”
Takie pytania mogą pojawiać się coraz częściej.
Dlatego jednym z elementów wdrażania Reformy26 powinna być również świadoma współpraca z rodzicami.
Warto od początku roku wyjaśnić, że praca w grupach, korzystanie z konkretów, wychodzenie poza salę, doświadczenia, rozmowa czy badanie nie są „czasem zabranym od prawdziwej nauki”.
To właśnie jest nauka.
Podstawa podkreśla partnerską relację z rodzicami, regularną komunikację o rozwoju dziecka i uwzględnianie ich wiedzy przy dostosowywaniu procesu edukacyjnego.
Najważniejsze: nie każda lekcja musi być projektem
Warto o tym powiedzieć bardzo wyraźnie.
Reforma26 nie oznacza, że od 1 września każda lekcja ma zamienić się w wielkie doświadczenie, projekt STEAM i wyprawę do lasu jednocześnie.
Codzienna praca nadal może obejmować:
ćwiczenia, rozmowę, czytanie, pisanie, trening umiejętności czy pracę indywidualną.
Zmienia się przede wszystkim sposób myślenia o celu tych działań.
Zamiast pytać tylko:
„Czy zrealizowałam materiał?”
warto częściej pytać:
„Czego dzieci się dzięki temu nauczyły i czy potrafią tę wiedzę wykorzystać?”
Dlatego przygotowałam darmowy poradnik
Wiem, jak wygląda sierpień nauczyciela.
Planowanie roku.
Dokumentacja.
Przygotowanie sali.
Spotkania.
Programy.
Materiały.
Pierwsze zebrania.
A do tego reforma i nowa podstawa programowa.
Dlatego chciałam zebrać najważniejsze informacje w jednym miejscu i przełożyć język dokumentów na codzienną praktykę nauczyciela.
Powstał 12-stronicowy praktyczny przewodnik „REFORMA26 W KLASACH I–III”, w którym znajdziecie m.in.:
- omówienie najważniejszych zmian,
- 8 zintegrowanych edukacji,
- kompetencje fundamentalne i przekrojowe,
- edukację polonistyczną i matematyczną w praktyce,
- edukację outdoorową,
- edukację społeczną i emocjonalną,
- edukację artystyczną,
- technikę i informatykę,
- WF i codzienny ruch,
- doświadczenia edukacyjne,
- projekty na etap I–III,
- organizację przestrzeni,
- ocenianie i portfolio,
- współpracę z rodzicami,
- przykład zintegrowanych zajęć,
- rozróżnienie: obowiązek – zalecenie – decyzja nauczyciela,
- najczęstsze obawy nauczycieli,
- checklisty na rozpoczęcie roku 2026/2027.
Na końcu poradnika znajdziecie również checklistę pomagającą zaplanować salę, rok szkolny i cotygodniową pracę nauczyciela.
Pobierz poradnik ZA DARMO
Tak – udostępniam go bezpłatnie.
Jeżeli jesteś nauczycielem klasy I, II lub III, wychowawcą, dyrektorem szkoły albo po prostu chcesz zrozumieć, w jakim kierunku zmierza edukacja wczesnoszkolna od roku 2026/2027 – pobierz materiał i zachowaj go na start roku.
Możesz także przesłać ten wpis innym nauczycielom.
Jeżeli dzięki temu komuś uda się oszczędzić kilka godzin analizowania dokumentów i wejść w nowy rok szkolny trochę spokojniej – było warto.
Poradnik został opracowany jako praktyczna synteza i parafraza publikacji MEN/ORE „Podstawa programowa w Reformie26. Kompas Jutra – Edukacja wczesnoszkolna”. Nie zastępuje tekstu podstawy programowej ani obowiązujących przepisów prawa oświatowego.
Nie więcej treści – więcej rozumienia.
Nie więcej kontroli – więcej sprawczości.
Nie więcej siedzenia – więcej działania.
Nie więcej idealnych odpowiedzi – więcej pytań i szukania rozwiązań.
