Sztuczna inteligencja i zawody przyszłości – prezentacja, scenariusz zajęć i projekt edukacyjny

Jak przygotować uczniów do rynku pracy, który zmienia się szybciej niż kiedykolwiek?

„Sztuczna inteligencja i zawody przyszłości” to kompletny materiał edukacyjny dla doradców zawodowych, wychowawców, pedagogów, nauczycieli informatyki oraz nauczycieli prowadzących zajęcia rozwijające kompetencje cyfrowe i społeczne.

Pakiet pomaga przeprowadzić nowoczesną, angażującą lekcję o wpływie sztucznej inteligencji na zawody, rynek pracy i kompetencje przyszłości. Uczniowie nie tylko poznają podstawowe pojęcia, ale przede wszystkim analizują, które zadania mogą zostać zautomatyzowane, gdzie technologia wspiera człowieka i dlaczego odpowiedzialność za ważne decyzje nadal powinna należeć do ludzi.

Materiał został przygotowany dla uczniów klas VII–VIII szkoły podstawowej, ale może być również wykorzystany w starszych klasach, podczas godzin wychowawczych, zajęć z doradztwa zawodowego, informatyki, edukacji obywatelskiej, zajęć projektowych oraz szkolnych wydarzeń poświęconych przyszłości edukacji i pracy. Scenariusz przewiduje 45-minutowe zajęcia prowadzone przez doradcę zawodowego, wychowawcę, nauczyciela informatyki lub pedagoga.

Materiał zgodny z kierunkami polityki oświatowej państwa 2026/2027

Pakiet bezpośrednio wspiera realizację kilku podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027, w szczególności:

• rozwijanie bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia;
• odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji;
• wspieranie świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych;
• wzmacnianie roli doradztwa zawodowego;
• promowanie kształcenia interdyscyplinarnego;
• rozwijanie aktywności poznawczej;
• wykorzystywanie pracy projektowej;
• przygotowanie uczniów do zmian wynikających z Reformy26. Kompas Jutra.

Materiał wpisuje się również w założenia programu „Cyfrowy Uczeń”, obejmującego rozwój kompetencji cyfrowych, wykorzystanie nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, oraz wspieranie nauczycieli w cyfrowej transformacji edukacji.

Co znajduje się w pakiecie?

1. Rozbudowana prezentacja „Sztuczna inteligencja i zawody przyszłości”

Prezentacja prowadzi uczniów krok po kroku przez najważniejsze zagadnienia:

• czym jest sztuczna inteligencja;
• gdzie spotykamy AI w codziennym życiu;
• jak AI zmienia rynek pracy;
• czym różni się automatyzacja od współpracy człowieka z technologią;
• które zadania może wykonywać maszyna;
• kiedy niezbędna jest obecność człowieka;
• jak zmieniają się znane zawody;
• jakie stanowiska mogą powstać w związku z rozwojem AI;
• które zawody i specjalizacje mogą zyskiwać na znaczeniu;
• jakie kompetencje będą potrzebne w przyszłości;
• których umiejętności nie zastąpi technologia;
• dlaczego AI nie zawsze ma rację;
• jak krytycznie oceniać odpowiedzi generowane przez AI;
• jak bezpiecznie i odpowiedzialnie korzystać z nowych technologii.

Prezentacja pokazuje uczniom, że AI potrafi między innymi analizować dane, rozpoznawać obrazy i mowę, tłumaczyć tekst, tworzyć treści oraz wspierać podejmowanie decyzji, ale nie myśli i nie odczuwa tak jak człowiek.

2. Profesjonalny scenariusz zajęć

Scenariusz zawiera:

• uzasadnienie realizacji zajęć;
• cel główny;
• cele szczegółowe;
• cele zapisane w języku ucznia;
• kryteria sukcesu;
• treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego;
• rozwijane kompetencje;
• metody i formy pracy;
• wykaz środków dydaktycznych;
• szczegółowy przebieg lekcji;
• propozycje wypowiedzi nauczyciela;
• pytania do uczniów;
• przewidywane odpowiedzi;
• podsumowanie;
• bilet wyjścia;
• zadanie domowe;
• sposoby dostosowania zajęć do potrzeb uczniów;
• ewaluację;
• przewidywane efekty.

Podczas zajęć uczniowie uczą się rozróżniać automatyzację od współpracy człowieka z AI, analizują wpływ technologii na zawody, poznają nowe stanowiska oraz ćwiczą krytyczne sprawdzanie informacji.

3. Ćwiczenie „Człowiek, maszyna czy współpraca?”

Uczniowie przyporządkowują zadania do trzech kategorii:

• człowiek;
• maszyna;
• współpraca człowieka z technologią.

Analizują między innymi:

• okazywanie wsparcia osobie w kryzysie;
• sortowanie dużej liczby danych;
• diagnozowanie pacjenta;
• tworzenie wielu wersji grafiki;
• podejmowanie decyzji etycznych;
• sterowanie robotem magazynowym;
• prowadzenie lekcji;
• rozwiązywanie konfliktów.

Ćwiczenie pomaga uczniom zrozumieć, że technologia sprawdza się w zadaniach wymagających szybkości i analizy, ale człowiek pozostaje niezbędny tam, gdzie potrzebne są empatia, odpowiedzialność, wartości i rozumienie kontekstu.

4. Ćwiczenie „Zawód przed i po wprowadzeniu AI”

Uczniowie wybierają zawód i analizują:

• jakie zadania wykonuje obecnie człowiek;
• które czynności może ułatwić AI;
• czego nie należy całkowicie przekazywać maszynie;
• jakie nowe umiejętności będą potrzebne;
• czy zawód zniknie, czy raczej zmieni się sposób jego wykonywania.

Do wyboru są między innymi zawody nauczyciela, lekarza, sprzedawcy, kierowcy, architekta, dziennikarza, mechanika, rolnika, księgowego i fotografa.

5. Karta analizy nowego stanowiska

Uczeń lub zespół analizuje wybrane stanowisko związane z AI, określając:

• nazwę stanowiska;
• główne zadania;
• potrzebną wiedzę;
• umiejętności techniczne;
• kompetencje społeczne;
• osoby i zespoły, z którymi współpracuje pracownik;
• problemy, które rozwiązuje;
• sposób przygotowania do wykonywania zawodu.

Karta może zostać wykorzystana podczas zajęć, pracy projektowej, Dnia Zawodów albo jako zadanie domowe.

Gotowa praca projektowa

Pakiet zawiera kompletną propozycję projektu:

„Zawód przyszłości – człowiek i AI w jednej drużynie”

Projekt może być realizowany przez 1–2 tygodnie w zespołach trzy- lub czteroosobowych.

Uczniowie:

• wybierają interesujący ich zawód;
• poznają jego obecny zakres zadań;
• analizują czynności możliwe do automatyzacji;
• wskazują sytuacje wymagające odpowiedzialności człowieka;
• projektują zawód za dziesięć lat;
• przewidują nowe stanowiska i specjalizacje;
• określają kompetencje techniczne i społeczne;
• przygotowują zasady odpowiedzialnego wykorzystywania AI;
• prezentują efekt pracy społeczności szkolnej.

Efektem projektu może być:

• plakat;
• infografika;
• prezentacja;
• podcast;
• film;
• komiks;
• reportaż;
• makieta stanowiska pracy;
• kampania informacyjna;
• stoisko na szkolnym Dniu Zawodów.

Projekt rozwija współpracę, kreatywność, krytyczne myślenie, odpowiedzialność i kompetencje cyfrowe.

Projekt krok po kroku

Materiał zawiera gotowe etapy pracy:

1. wybór zawodu i podział ról;
2. poszukiwanie oraz weryfikowanie informacji;
3. analiza zadań człowieka, maszyny i współpracy;
4. zaprojektowanie zawodu przyszłości;
5. przygotowanie produktu końcowego;
6. prezentacja, informacja zwrotna i samoocena.

Dołączono również propozycję podziału ról w zespole:

• koordynator;
• badacz;
• analityk;
• projektant;
• prezenter;
• redaktor.

Dzięki temu nauczyciel nie musi samodzielnie planować organizacji projektu ani sposobu oceniania pracy uczniów.

Gotowe kryteria oceny i samoocena ucznia

Pakiet zawiera tabelę oceniania projektu, obejmującą:

• poprawność merytoryczną;
• jakość analizy wpływu AI;
• trafne wskazanie kompetencji przyszłości;
• krytyczne korzystanie ze źródeł;
• kreatywność produktu;
• współpracę zespołu;
• sposób prezentacji.

Uczeń otrzymuje również kartę samooceny, dzięki której określa swój wkład w pracę zespołu, zdobyte wiadomości, wykorzystywane kompetencje oraz sposób sprawdzania wiarygodności informacji.

Dlaczego warto wykorzystać ten materiał?

Ten pakiet:

• oszczędza czas przygotowania zajęć;
• daje nauczycielowi gotowy, uporządkowany przebieg lekcji;
• łączy doradztwo zawodowe z edukacją cyfrową;
• odpowiada na realne pytania i obawy uczniów;
• nie straszy technologią, lecz uczy odpowiedzialnego korzystania z niej;
• rozwija krytyczne myślenie;
• przygotowuje uczniów do zmian na rynku pracy;
• pokazuje znaczenie kompetencji społecznych i emocjonalnych;
• umożliwia realizację pracy projektowej;
• sprawdzi się jako materiał do nadzoru pedagogicznego i dokumentowania realizacji kierunków polityki oświatowej;
• może być wykorzystany przez różnych nauczycieli, nie tylko doradcę zawodowego;
• nadaje się do prowadzenia zajęć bez konieczności tworzenia dodatkowych materiałów od podstaw.

Dla kogo jest ten pakiet?

Materiał sprawdzi się w pracy:

• doradcy zawodowego;
• wychowawcy klasy;
• nauczyciela informatyki;
• pedagoga;
• psychologa;
• nauczyciela edukacji dla bezpieczeństwa;
• nauczyciela prowadzącego zajęcia projektowe;
• koordynatora doradztwa zawodowego;
• nauczyciela biblioteki;
• nauczyciela świetlicy;
• specjalisty prowadzącego szkolny Dzień Zawodów;
• dyrektora poszukującego gotowego materiału zgodnego z aktualnymi priorytetami edukacyjnymi.

Możliwe sposoby wykorzystania

Pakiet można wykorzystać podczas:

• zajęć z doradztwa zawodowego;
• godziny wychowawczej;
• lekcji informatyki;
• zajęć projektowych;
• Dnia Bezpiecznego Internetu;
• Tygodnia Kariery;
• Dnia Zawodów;
• szkolnych debat;
• zajęć rozwijających kompetencje kluczowe;
• realizacji programu wychowawczo-profilaktycznego;
• działań związanych z Reformą26. Kompas Jutra;
• spotkań z rodzicami dotyczących wyborów edukacyjno-zawodowych.

Najważniejsze efekty dla ucznia

Po zajęciach uczeń:

• rozumie, czym jest AI;
• zna przykłady jej zastosowania;
• wie, że technologia częściej zmienia zadania niż całkowicie usuwa zawody;
• rozróżnia automatyzację i współpracę;
• zna przykłady nowych stanowisk;
• rozpoznaje kompetencje przyszłości;
• rozumie znaczenie empatii, odpowiedzialności i etyki;
• potrafi krytycznie ocenić odpowiedź AI;
• zna zasady bezpiecznego korzystania z technologii;
• świadomiej myśli o własnej przyszłości edukacyjnej i zawodowej.

Format materiału

W zależności od zawartości pakietu:

• prezentacja edukacyjna w PDF;
• profesjonalny scenariusz zajęć w edytowalnym pliku DOCX;
• ćwiczenia i karty pracy;
• propozycja rozbudowanej pracy projektowej;
• kryteria oceny;
• karta samooceny ucznia;
• materiały gotowe do wyświetlania i drukowania.

To nie jest kolejna ogólna prezentacja o sztucznej inteligencji. To gotowy, praktyczny moduł zajęć, który łączy AI, doradztwo zawodowe, bezpieczeństwo cyfrowe, kompetencje przyszłości i pracę projektową — dokładnie w tych obszarach, które szkoła powinna rozwijać w roku szkolnym 2026/2027.