Od 1 września 2026 roku do polskich przedszkoli oraz do klas 1 i 4 szkoły podstawowej wchodzi nowa podstawa programowa. To pierwszy realny etap reformy, o której mówi się od dawna pod nazwą Reforma26 „Kompas Jutra", i dla wielu nauczycieli oznacza on konieczność przeorganizowania planów pracy jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. W tym artykule zbieramy w jednym miejscu to, co faktycznie się zmienia, kiedy poszczególne zmiany zaczynają obowiązywać i na czym warto się skupić w pierwszej kolejności.
Co to jest Reforma26 „Kompas Jutra"
Nazwa „Kompas Jutra" brzmi jak hasło marketingowe, ale odnosi się do konkretnego programu zmian w edukacji, zapowiedzianego przez minister Barbarę Nowacką w lipcu 2025 roku. Jego celem jest uproszczenie i uspójnienie podstawy programowej, większy nacisk na praktyczne umiejętności zamiast pamięciowego opanowywania materiału oraz odciążenie uczniów, którzy w starszych klasach spędzali w szkole nawet 40 godzin tygodniowo. Reforma nie wchodzi jednym skokiem, tylko etapami rozłożonymi na kilka lat, a „kompas" ma być tu określeniem kierunku, w jakim zmierza cała podstawa programowa, nie pojedynczym dokumentem. Kluczowym punktem odniesienia jest opracowany przez Instytut Badań Edukacyjnych „Profil ucznia", czyli opis kompetencji, wiedzy i postaw, jakie uczeń powinien mieć na danym etapie edukacji. Więcej o samych założeniach reformy można przeczytać na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Harmonogram wdrożenia. Kiedy co wchodzi w życie
Nowa podstawa programowa nie pojawia się we wszystkich klasach naraz, więc warto mieć w głowie prosty kalendarz.
- Wrzesień 2025. Do szkół trafiły już nowe przedmioty, czyli edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna, a zmodyfikowano też program wychowania fizycznego.
- Wrzesień 2026. To właśnie ten moment obejmuje nowa podstawa programowa 2026 w pełnym wymiarze, dotyczy przedszkoli oraz klas 1 i 4 szkoły podstawowej.
- Wrzesień 2027. Zmiany obejmą pierwszą klasę szkół ponadpodstawowych.
- Rok 2031. Pierwsze egzaminy w nowej formule, czyli egzamin ósmoklasisty i matura.
- Rok 2032. Pierwsze egzaminy zawodowe według nowych zasad.
Dla nauczycieli klas 1 i 4 oraz przedszkoli oznacza to, że na wdrożenie i przygotowanie dokumentacji zostaje właściwie jeden wakacyjny miesiąc przed startem roku szkolnego 2026/2027.
Nowa podstawa programowa dla klasy 1
W klasie pierwszej największą zmianą jest przesunięcie akcentu z odtwarzania wiedzy na naukę przez działanie, eksperymentowanie i obserwację, a także większa elastyczność nauczyciela w prowadzeniu zajęć zintegrowanych. Dyrektorzy szkół zyskują też więcej godzin do własnej dyspozycji w klasach 4 do 8 (wzrost z 4 do 6 godzin tygodniowo), co pośrednio wpływa na organizację pracy całej szkoły, także edukacji wczesnoszkolnej. W praktyce oznacza to dla wychowawcy klasy 1 konieczność zaktualizowania rocznego planu pracy i włączenia do niego elementów zgodnych z nową podstawą programową klasa 1 2026, najlepiej jeszcze przed pierwszym dniem zajęć.
Żeby nie robić tego od zera, można sięgnąć po gotowe, dopasowane do nowej podstawy materiały, na przykład program zajęć dydaktyczno-wyrównawczych dla klasy I na rok 2026/2027 albo poradnik „Nauczycielka na nowym etapie" dla nauczycieli klas I-III, który krok po kroku tłumaczy, jak zorganizować pracę w nowej rzeczywistości programowej.
Zmiany w klasie 4 i starszych rocznikach
Choć ten artykuł koncentruje się głównie na przedszkolu i klasie 1, warto krótko wspomnieć, co czeka klasę 4, bo to drugi rocznik objęty zmianami już od września 2026. Pojawia się nowy, zintegrowany przedmiot „przyroda", łączący biologię, geografię, chemię i fizykę, prowadzony w wymiarze 3 godzin tygodniowo aż do klasy 6. Dotychczasowa technika zastępowana jest zajęciami techniczno-praktycznymi w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Zmienia się też podejście do oceniania, bo nowa podstawa programowa kładzie większy nacisk na informację zwrotną i opisową ocenę postępów zamiast samej cyfry w dzienniku. Dla wychowawców, którzy chcą już teraz przećwiczyć nowy sposób komunikowania się z uczniami, pomocny może być gotowy bank komunikatów „Informacja zwrotna zamiast zwykłej oceny".
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego 2026. Co się zmienia
Przedszkola to drugi obszar, w którym zmiany od września 2026 są odczuwalne od pierwszego dnia. Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego 2026 wprowadza wyraźne ograniczenie korzystania z ekranów i mediów cyfrowych w placówce, a w zamian stawia na bezpośrednie doświadczenie, ruch, współdziałanie w grupie i budowanie nawyków higieny cyfrowej już od najmłodszych lat. To realna zmiana filozofii pracy z dzieckiem, nie tylko kosmetyczna korekta zapisów, dlatego wielu nauczycieli przedszkola i oddziałów zerowych szuka teraz konkretnych scenariuszy zajęć, a nie tylko suchego opisu przepisów.
Tu również pomocne bywają gotowe materiały zgodne z nową podstawą, na przykład innowacja pedagogiczna „Kompas Gotowości" dla zerówki i przedszkola, zawierająca 33 scenariusze zajęć i pełną dokumentację, oraz plan pracy oddziału przedszkolnego „Zerówki" na rok 2026/2027, który od razu uwzględnia plan adaptacji dziecka i harmonogram zgodny z reformą „Kompas Jutra". Dla nauczycieli, którzy szukają wsparcia w codziennych trudnych sytuacjach wychowawczych, przydatne mogą być też karty SOS dla przedszkola z gotowymi reakcjami na 60 trudnych sytuacji, a przy pracy z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych teczka pedagoga specjalnego w przedszkolu.
Pełny tekst nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego, w tym wersję do pobrania w PDF, warto sprawdzić na oficjalnych stronach Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ośrodka Rozwoju Edukacji, bo to tam publikowane są dokumenty źródłowe. Nasze materiały są przygotowywane na ich podstawie, ale nie zastępują lektury oryginału, tylko przekładają go na gotowe do użycia scenariusze i dokumentację.
Jak przygotować się do wdrożenia, żeby nie robić wszystkiego na ostatnią chwilę
Największym wyzwaniem września 2026 nie będzie sama treść nowej podstawy programowej, tylko czas potrzebny na dostosowanie dokumentacji szkolnej i przedszkolnej. Zamiast tworzyć każdy dokument od podstaw, warto rozłożyć przygotowania na kilka kroków. Najpierw zaktualizować roczny plan pracy zgodnie z nowymi wytycznymi, potem przejrzeć plany pracy wychowawców i świetlicy, na końcu dopiero zająć się pojedynczymi scenariuszami zajęć. Pomocny bywa tu gotowy pakiet materiałów edukacyjno-szkoleniowych „Reforma26 w praktyce", który w jednym miejscu porządkuje najważniejsze zagadnienia reformy dla całej placówki, a przy samym planowaniu roku pracy przyda się uniwersalny roczny plan pracy nauczyciela dla klas I-VIII w edytowalnym formacie DOCX.
Podsumowanie
Nowa podstawa programowa 2026 to pierwszy widoczny efekt reformy „Kompas Jutra", obejmujący na start przedszkola oraz klasy 1 i 4 szkoły podstawowej. Zmienia się nie tylko zakres treści, ale i sposób pracy z dzieckiem, od większej samodzielności najmłodszych, przez ograniczenie ekranów w przedszkolu, po opisową informację zwrotną zamiast suchej oceny. Kolejne roczniki i etapy edukacji dołączą do reformy stopniowo, aż do 2032 roku, więc to dobry moment, żeby uporządkować dokumentację już teraz, zamiast nadrabiać ją tuż przed dzwonkiem na pierwszą lekcję.
